gototopgototop
Trang chủ Khoa học & CN Thông tin công nghệ NHUỘM VẢI LYOCELL BẰNG THUỐC NHUỘM HOẠT TÍNH GÓP PHẦN GIỮ GÌN MÔI TRƯỜNG SINH THÁI (Phần1)

Phân viện dệt may tại HCM

NHUỘM VẢI LYOCELL BẰNG THUỐC NHUỘM HOẠT TÍNH GÓP PHẦN GIỮ GÌN MÔI TRƯỜNG SINH THÁI (Phần1)


(Lê Huy Khải dịch từ  WWW.CTSTI.CN/ China Textile Science/ February 2011 NO.1)
Tóm tắt:
Nhuộm là quá trình nhằm gắn màu sắc cho vật liệu dệt. Đây là một công đoạn quan trọng trong sản xuất hàng dệt may mang lại giá trị gia tăng. Tuy nhiên, quá trình nhuộm thải ra những màu dư thừa, chất điện ly, chất độc dưới dạng nước thải góp phần làm ô nhiễm môi trường. Ngân hàng thế giới ước tính rằng nước thải của quá trình dệt nhuộm và xử lý chiếm từ 17 đến 20% nguồn ô nhiễm nước công nghiệp. Vì vậy chúng ta phải nhận thức rõ ràng vấn đề bảo vệ môi trường và sức khỏe con người có liên quan đến việc sử dụng thuốc nhuộm (bằng cách sử dụng những thuốc nhuộm thân thiện với môi trường sinh thái) và cải tiến kỹ thuật trong khâu thiết kế và hoàn tất sản phẩm dệt may. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm giúp bảo vệ môi trường khỏi sự ô nhiễm. Để thực hiện những yêu cầu trên, nghiên cứu này nỗ lực trong việc sử dụng thuốc nhuộm hoạt tính thân thiện với môi trường sinh thái trên vải lyocell. Cụ thể, những mẫu vải lyocell được nhuộm với những loại thuốc nhuộm phàn ứng khác nhau, sau đó tiến hành thử nghiệm các chỉ tiêu bền màu ánh sáng, bền màu giặt, bền màu mồ hôi, bền màu ma sát theo tiêu chuẩn qui định. Kết quả thật khả quan khi thuốc nhuộm hoạt tính có thể sử dụng thành công để nhuộm những loại vải lyocell.
1.    Giới thiệu:
Nhuộm vải trực tiếp là cách làm đơn giản và dễ dàng nhất trong khâu tạo màu và thiết kế. Đây là qui trình chính nhằm làm tăng vẻ đẹp của vải. Thuốc nhuộm hoạt tính tạo ra những màu có sắc thái độc đáo, đặc biệt rất tươi sáng và bền. Những thuốc nhuộm dành cho sợi, như Procion và Remazol đều là những loại thuốc nhuộm tổng hợp, được dùng chủ yếu trên sợi xenlulo như bông và gai dầu, được liên kết hóa học với sợi, trở thành một phần của sợi ở mức độ phân tử. Bởi vì thuốc nhuộm tạo màu trong sợi, tạo liên kết hóa học với sợi, nên thuốc nhuộm không bị phai màu hay dây màu. Vì thế thuốc nhuộm hoạt tính thường được xem là an toàn với môi trường sinh thái.
Thuốc nhuộm sợi được cho vào bể nhuộm bao gồm nước, muối, soda, thuốc nhuộm và vải. Soda còn được gọi là chất định hình, nhằm tăng độ pH của nước, tạo điều kiện cho phản ứng hóa học giữa phân tử sợi và thuốc nhuộm xảy ra, tạo nên một kết cấu vững chắc. Trong khi đó những phân tử muối hoạt động như chất điện ly, cho phép thuốc nhuộm dễ dàng hấp thụ vào vải. Ngoài ra còn những phụ gia khác như urê nhằm giúp màu thấm sâu hơn, màu sắc sáng hơn, dầu thì giúp thuốc nhuộm thấm đều, khiến vải có cấu trúc chặt chẽ hơn. Có rất ít thuốc nhuộm dư trong nước thải sau khi nhuộm hay khi người tiêu dùng giặt giũ, đồng thời thuốc nhuộm hoạt tính không chứa những kim loại nặng hay độc chất nên thuốc nhuộm hoạt tính được cho là thân thiện với môi trường sinh thái. Lyocell là sợi xenlulo nhân tạo chắc nhất, nhưng nó không phải sợi tổng hợp. Đây là loại sợi được sản xuất theo qui trình sản xuất hiện đại và đã được giới thiệu đến thị trường dệt may nhằm giảm sự ô nhiễm môi trường. Trong đó, sợi lyocell có thể nhuộm với tất cả những loại thuốc nhuộm dành cho sợi xenlulo. Vì hầu hết quá trình nhuộm được thực hiện trong môi trường kiềm nên sợi nở ra, khiến cho quá trình nhuộm được xảy ra đến từng thớ xơ của sợi. Nhìn chung, sợi lyocell tương tác với thuốc nhuộm nhiều hơn những sợi xenlulo thông thường, và ít đòi hỏi những điều kiện nhuộm đặc biệt hơn.
2.    Vật liệu và phương pháp:
2.1.    Tiền xử lý trước khi nhuộm:
Sợi lyocell vốn màu trắng, lại không bị nhiễm tạp chất, chất hồ cho nên những công đoạn tiền xử lý như chuội, tẩy trắng… là không cần thiết. Bỏ qua khâu này không những giúp chúng ta tiết kiệm được nhiều năng lượng, thời gian và tiền bạc, mà lại còn không có nước thải.
2.2.    Chuẩn bị sợi:
Những phòng thí nghiệm sợi của Nitra thực hiện kéo sợi xơ ngắn Lyocell theo những  thông số cơ lý sau: độ săn 16TPI, 2/30 s, độ bền 63 gm/denier, độ dãn dài 6.93%.
Ở giai đoạn đầu tiên trong qui trình, những bó sợi được mở bằng tay và thuần hóa trong 24 giờ ở điều kiện nhiệt độ 20±20C và độ ẩm 65±2. Sau khi thuần hóa, sợi được cho vào xưởng tẩy khô để xử lý tiếp. Sau đó sợi lyocell được xử lý qua những máy khác trên hệ thống làm se sợi nhằm tạo ra loại sợi xơ ngắn lyocell đạt yêu cầu.
2.3.    Chuẩn bị vải dệt thoi:
Vải dệt thoi được dệt bằng con thoi trên khung dệt, kết quả các mẫu vải rất mềm, mịn, bóng và thậm chí ta không thấy mối nối…  Vải dệt thoi thường được dệt với các thong số như sau: khổ 63x43 inch, khối lượng vải 188 g/m2, độ dày vải là 0.6mm.  
2.4.    Phương pháp nhuộm vải Lyocell:
Ta thực hiện nhuộm màu với vải, những màu sắc khác nhau được nhuộm thử nghiệm để đánh giá tác động của thuốc nhuộm lên vải lyocell. Phương pháp nhuộm được thực hiện theo phương pháp do Shenai mô tả (1980). Kết quả thu được sau khi nhuộm vải lyocell theo hình 1.

bai_viet1





















2.5.    Chuẩn bị hóa chất:
Những hóa chất chuẩn bị cho quá trình nhuộm với thuốc nhuộm hoạt tính bao gồm: H2SO4 (3%), Na2SO4.10H2O (10%), bột Soda Na2CO3 và bột thuốc nhuộm.
Cụ thể khối lượng bột thuốc nhuộm, acid sulfuric, muối glauber và bột soda được tính toán theo công thức sau:
Lượng chất trợ cần thiết = W x P/C
Trong đó:
W : khối lượng mẫu cần nhuộm
P : tỷ lệ phần trăm của bột thuốc nhuộm và hóa chất phụ trợ.
C : nồng độ phần trăm của chất trợ.
Dung tỉ là 1:30
Màu : 20%
Thuốc nhuộm hoạt tính (Shenai, 1980)
Thuốc nhuộm hoạt tính loại nhuộm nóng được sử dụng và nhuộm trong bể nhuộm ở môi trường kiềm. Dung dịch nhuộm được chuẩn bị như sau:
Thuốc nhuộm 4% (trên khối lượng vật liệu)
Na2SO4: 60 g/l H20
Na2CO3:  2 g/l H20
Nhiệt độ: 65-800C
Dung tỉ: 1:30
•    Thuốc nhuộm được hòa tan vào một lượng nhỏ nước (500C) để tạo thành bột nhão.
•    Sau đó cần một lượng nhỏ nước  (500C) để điều chỉnh dung tỉ nhuộm. Còn muối Na2S04 và bột soda được cho vào bể nhuộm.
•    Mẫu vải được ngâm trong bể nhuộm ở nhiệt độ 500C và sau đó nhiệt độ được tăng lên 850C.
•    Quá trình nhuộm được tiến hành trong 45 phút tiếp theo ở nhiệt độ này.
•    Sau khi nhuộm, mẫu được giặt bằng nước lạnh.
•    Sau đó các mẫu nhuộm được tiếp tục giặt trong dung dịch xà phòng ml 2 / lit nước tại 700C trong 20 phút.
•    Cuối cùng những mẫu nhuộm được giặt sạch và sấy khô.

2.6.    Đánh giá độ bền màu:
Mục đích quan trọng nhất của quá trình nhuộm không chỉ tạo màu cho sản phẩm mà còn giữ được màu sắc nhuộm trong quá trình sử dụng sản phẩm. Mối liên kết giữa sản phẩm và thuốc nhuộm được đánh giá bằng chỉ tiêu độ bền màu. Tất cả các sản phẩm sau khi nhuộm đều được đánh giá bằng các chỉ tiêu bền màu ánh sáng, bền màu giặt, bền màu mồ hôi, bền màu ma sát theo tiêu chuẩn qui định (theo sổ tay thử nghiệm vật liệu dệt 1982)
2.7.    Bền màu ánh sáng: (IS: 686-1957)
2.8.    Bền màu giặt: (IS: 3361-1979)
2.9.    Bền màu ma sát: (IS: 766-1956)
2.10.    Bền màu mồ hôi: (IS: 971-1956)

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tra từ điển

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay72
mod_vvisit_counterHôm qua209
mod_vvisit_counterTuần này641
mod_vvisit_counterTuần qua2078
mod_vvisit_counterTháng này7824
mod_vvisit_counterTháng qua10284
mod_vvisit_counterTất cả các ngày319684

Liên kết website